دفتر قرآن و عترت حوزه‌های علمیه

بسم الله الرحمن الرحیم

معرفی و شرح وظایف

 مرکز قرآن و عترت حوزه­های علمیه

 

درآمد

رسول اکرم صلی الله علیه وآله وسلم: «إِنِّی تارِکٌ فیکُمُ الثِّقلَینِ کِتابَ اللهِ وَعِترَتی أهلِ بَیتی إِن تَمَسَّکتُم بِهِما لَن تَضِلُّوا أبَداً؛ همانا در میان شما دو میراث گرانقدر به جای می‌گذارم؛ کتاب الهی و خاندان پاکم. اگر به این دو تمسک جویید، هرگز گمراه نمی‌شوید.» (مستدرک الوسائل، ج 11، ص 374، ب 49، ح 11)

 

حضرت امام خمینی رضوان الله تعالی علیه: «هان اي حوزه‌هاي علميه و دانشگاه‌هاي اهل تحقيق! بپاخيزيد و قرآن كريم را از شر جاهلان متنسك و عالمان متهتك كه از روي علم و عمد به قرآن و اسلام تاخته و مي‌تازند، نجات دهيد. و اين‌جانب از روي جد، نه تعارف معمولي‌، مي‌گويم از عمر به باد رفته خود در راه اشتباه و جهالت تأسف دارم. و شما اي فرزندان برومند اسلام! حوزه‌ها ودانشگاه‌ها را از توجه به شئونات قرآن و ابعاد بسيار مختلف آن بيدار كنيد. تدريس قرآن در هر رشته‌اي از آن را محط نظر و مقصد اعلاي خود قرار دهيد. مبادا خداي ناخواسته در آخر عمر كه ضعف پيري بر شما هجوم كرد، از كرده‌ها پشيمان و تأسف بر ايام جواني بخوريد؛ همچون نويسنده.» (صحیفه امام(ره)، ج 20، ص 93)

 

مقام معظم رهبری، امام خامنه­ای مد ظله العالی: «طلبه باید با قرآن اُنس بگیرد. اگر قرآن نباشد، هیچ چیز نیست. (بيانات معظم‌له، کتاب حوزه و روحانیت، جلد 2)

 

در عين حالى كه فقاهت اساس امر است، نبايد از ديگر علوم اسلامى در حوزه‏ها غفلت بشود؛ مثلاً مى‏بايست علم قرآن، شناسايى قرآن، فهم قرآن و اُنس با قرآن، به عنوان يك علم و يك رشته در حوزه‏ها وجود داشته باشد. طلاب ما بايد قرآن و يا لااقل بخشى از قرآن را حفظ كنند، يا حداقل با آن مأنوس باشند. چقدر مفاهيم اسلامى در قرآن هست كه اگر ما بخواهيم در فقه بحث كنيم، به فكر آن‌ها نمى‏افتيم. اين انزواى قرآن در حوزه‏هاى علميه و عدم اُنس ما با قرآن، براى ما خيلى مشكلات درست كرده است و بعد از اين هم خواهد كرد و به ما تنگ‏نظرى خواهد داد.» (بيانات معظم‌له در آغاز درس خارج فقه، 31/6/1370)

یکی از اقدامات لازم برای حوزههای علمیه، زمینه­سازی برای اُنس فکری و روحی طلاب علوم دینی با قرآن و حدیث میباشد؛ تا علایق طلاب را برای تکاپو در معارف بیکران قرآن و روایات و سیره اهل بیت علیهم السلام واداشته و توانایی برگرفتن قطرات آب حیات از دریای فیاض معارف ثقلین را به ایشان ببخشد.

دستيابي به جامعه­اي متمسک به قرآن و عترت علیهم السلام و برخوردار از ايمان و عمل صالح که به عنوان جامعه مهدوی زمینه­ساز ظهور نمود پیدا خواهد کرد، تحقق انديشه‌هاي معمار بزرگ انقلاب اسلامي رضوان الله تعالي عليه، رهنمودهاي مقام معظم رهبري مد ظله العالي و مراجع عظام تقلید دامت برکاتهم در گسترش فرهنگ حيات‌بخش قرآن کريم و عترت علیهم السلام، و به تبع آن، ارتقاي ايران به کشوري توسعه‌يافته با هويتي اسلامي ـ ایرانی و انقلابي، همگی در گرو عزم ملي و اراده هماهنگ مديران ارشد نظام، نهادهای دولتی و غیر دولتی، به‌خصوص حوزه­های علمیه، براي توسعه فرهنگ قرآن و عترت علیهم السلام است؛ فرهنگي که بايد متأثر از قرآن و عترت علیهم السلام و حاكم بر بينش­ها، نگرش­ها و رفتارهاي فردي و اجتماعي بوده و در تمامی سطوح سياست­گذاري و برنامه­ريزي نظام جمهوري اسلامي و حوزه­های علمیه جاري باشد.

اکنون که به برکت انقلاب اسلامی، فضای اُنس با قرآن و عترت علیهم السلام در کشور گسترده شده و در محافل و مجامع، قرائت، حفظ، مفاهیم و تفسیر قرآن و معارف اهل ­بیت علیهم السلام رونق یافته است، از حوزه­های علمیه انتظار می­رود طلاب علوم دینی را متناسب با نیاز حوزه و جامعه در ابعاد مختلف قرآن و سنت تربیت نمایند؛ بدين منظور، «مرکز قرآن و عترت حوزه­های علمیه» در جهت تحقق رسالت و اهداف تعریف‌شده، با عنایت خداوند رحمان و در سایه توجهات امام عصر عجل الله تعالی فرجه الشریف در آبان‌ماه سال 1388ش به همت معاونت تهذیب حوزه­های علمیه تأسیس شد.

 

مرکز قرآن و عترت حوزه‌های علمیه

 

در ذیل، با مرکز قرآن و عترت حوزه‌های علمیه، اهداف و شرح وظایف آن آشنا می‌شوید.

 

ماده 1ـ تعریف

 

مرکز قرآن و عترت حوزه­های علمیه، نهادی است مدیریتی ـ ستادی، آموزشی و ترویجی که با انجام مطالعات و برنامه­ریزی درخصوص دوره­ها، متون و برنامه­های آموزشی و ترویجی، در جهت ارتقا و توسعه امور قرآن و عترت حوزه­های علمیه فعالیت می­کند.

ماده 2ـ رسالت

 

زمینه­سازی و برنامه­ریزی برای استقرار نظام مدیریتی و ستادی هماهنگ به منظور تقویت امور قرآن و عترت در نظام آموزشی، پژوهشی، تربیتی، تبلیغی و مدیریتی حوزه­های علمیه و رسیدن به جامعه­ای مطلوب با هویتی اسلامی ـ ایرانی.

 

ماده 3ـ اهداف

 

1.     تقویت ایمان و اعتقاد به قرآن و عترت علیهم السلام و زمینه­سازی جهت گسترش و ارتقای التزام عملي به قرآن کريم وسیره معصومین علیهم السلام در ابعاد فردي و اجتماعی؛

 

2. زمینه­سازی جهت عمق‌بخشی به معرفت و عمومیت‌دهی به فهم و درک قرآن کريم و معارف اهل بیت علیهم السلام؛

 

3. فرهنگ­سازی در زمینه اُنس، فراگیری و به‌کارگیری آموزه­های قرآن و عترت علیهم السلام در سطح حوزه­های علمیه؛

 

4. زمینه­سازی جهت تحقق فرهنگ قرآن و عترت در نظام مديريت، تصميم­گيري و برنامه­ريزي حوزه­های علمیه؛

 

5. آماده­سازی فضایی مناسب به منظور شناسایی، سازماندهی، هدایت، پرورش و جذب استعدادهای درخشان؛

 

6. ایجاد فضایی مناسب برای آشنایی‎، همکاری علمی، تعامل و گفتگو میان اندیشمندان و نهادهای همسو در حوزه علوم و معارف قرآن و عترت علیهم السلام؛

 

7. ايجاد هماهنگي بين دستگاه­هاي حوزوی، مؤسسات و گروه‌هاي فعال حوزوی در جهت هم‌افزايي و ارتقای فعاليت­هاي قرآن و عترت در سطح حوزه­های علمیه.

 

ماده 4ـ اصول، سياست­ها و راهبردها

 

1.     توجه جدي به اصل جدايي ناپذيري قرآن کريم و اهل ­بيت علیهم السلام در تمامی فعاليت­ها؛

 

2. تلاش برای حفظ استقلال همه‌جانبه در ابعاد کارکردی و حفظ هویت روحانیت در عین بهره­برداری از فرصت­های پدیدآمده از استقرار نظام مقدس جمهوری اسلامی ایران در جهت تحقق اهداف حوزه­های علمیه؛

 

2.     تمرکزگرایی در سیاست­گذاری­ها و برنامه­ریزی­های کلان و تمرکززدایی در اجرا؛

 

4. تلاش در جهت ایجاد و استقرار ساختار سازمانی فراگیر، کارآمد و بالنده با قابلیت سطوح مدیریتی تخصصی و عملیاتی متناسب با کارکردها، گستره فعالیت­ها و اقدامات مرکز قرآن و عترت حوزه­های علمیه؛

 

5. سعی در اصلاح، بهبود و توسعه پیوسته محتوا و برنامه­های قرآن و عترت حوزه­های علمیه متناسب با نیازهای جدید، به صورت تخصصی و مبتنی بر اصالت اخلاق در ابعاد کارکردی؛

 

6. اصلاح و بهبود مستمر نظام جامع قرآن و عترت علیهم السلام در کارکردهای مدیریتی ـ ستادی، آموزشی و ترویجی مرکز؛

 

7. ساماندهی مستمر نظام به‌کارگیری و بهسازی علمی و رفاهی نیروهای علمی، فرهنگی و مدیریتی مرکز در ابعاد مختلف و در سطح حوزه؛

 

8. برنامه­ریزی جهت توسعه کمّی و کیفی فضاها، امکانات و تجهیزات دفاتر، مدارس (واحدها) و مراکز حوزوی؛

 

9. زمینه­سازی برای تربیت طلاب بر اساس الگوها و معیارهای قرآن و عترت علیهم السلام و اهتمام به تأمین و تربیت منابع انسانی در چارچوب فعالیت­ها و اهداف مرکز؛

 

10. تلاش جهت اعتلای منزلت علمی و اعاده مرجعیت اجتماعی حوزه و روحانیت در امور قرآن و عترت علیهم السلام؛

 

11. گسترش بهره­برداری از فناوری­ها و روش­های نوین اطلاعاتی و ارتباطی؛

 

12. سعی در افزایش و اتکا بر منابع مالی پایدار، به­ویژه در بخش وقف، از طریق تولیت و احیای موقوفات قرآن و عترت در مدارس و مراکز حوزوی؛

 

13. زمینه­سازی جهت اولويت‌بخشي به توسعه فرهنگ قرآن و عترت علیهم السلام در مهندسي فرهنگي و مديريت فرهنگي حوزه­های علمیه؛

 

14. اتکا بر قرآن و مکتب اهل ­بیت علیهم السلام برای فهم، تحلیل، تبیین، ترویج و طراحی نظام ارزش­ها، باورها و هنجارها؛

 

15. توسعه نظريه­پردازي در نظام قرآن و عترت حوزه­های علمیه؛

 

16. توسعه مشارکت حداکثري حوزویان در فعاليت­هاي قرآن و عترت و تقويت نقش حمايتي و پشتيباني مرکز در گسترش فرهنگ قرآن و عترت علیهم السلام در حوزه­های علمیه؛

 

17. تأکيد بر گسترش اُنس و ارتباط عموم حوزویان و خانواده­های ایشان با معارف قرآن و عترت علیهم السلام؛

 

18. اهتمام ويژه به توسعه فرهنگ قرآن و عترت علیهم السلام در ميان اقشار تأثيرگذار حوزوی (مديران، نخبگان، اساتید و فرهيختگان)؛

 

19. مبتنی ساختن حداکثري فعاليت­هاي قرآن و عترت بر مطالعه، کارشناسي و تحقيق شايسته؛

20. هدايت فرآيندهاي آموزشي، پژوهشي و تبليغي ـ ترويجي قرآني به سوی کاربردي کردن تعاليم قرآن و عترت علیهم السلام در زندگي فردي و اجتماعي؛

 

21. بهره­گيري حداکثري از ظرفيت حوزه­هاي علميه در توسعه فرهنگ قرآن و عترت علیهم السلام در جهت تعامل مطلوب با بخش­های دولتی و غیر دولتی؛

 

22. کادرسازی و شناسایی استعدادها و به فعلیت درآوردن آن‌ها؛

 

23. برنامه­ریزی جهت رشد مادی و معنوی مجموعه کارمندان و خانواده­های آنان.

 

ماده 5ـ عرصه­های فعالیت

 

5-1. ستادی:

1. برنامه­ریزی و طراحی؛

2. نظام­سازی و کادرسازی؛

3. ساماندهی و هماهنگ­سازی؛

4. فرهنگ­سازی و الگوسازی؛

5. حمایتی ـ خدماتی.

 

5-2. صفی:

1. آموزشی؛

2. ترویجی؛

3. توسعه‌ای.

 

ماده 6ـ گروه­های هدف

 

1. نخبگان، فرزانگان و پژوهشگران حوزوی؛

2. مدیران مراکز و نهادهای حوزوی؛

3. اساتید و مدرّسان حوزه­ها؛

4. عموم طلاب.

 

ماده 7ـ ارکان سازمانی

 

1. مدیر مرکز؛

2. اداره آموزش؛

3. اداره ترویج؛

4. اداره ارتباطات و همکاری­ها.

 

ماده 8 ـ شرح وظایف

 

8 ـ1. شرح وظایف مرکز:

 

1.     پیشنهاد سیاست­های کلان و برنامه­های بلندمدت و میان­مدت فعالیت­های قرآنی و حدیثی به معاونت تهذیب مرکز مدیریت حوزه­های علمیه؛

 

2.     سیاست­گذاری اجرایی، برنامه­ریزی، هماهنگ­سازی، نظارت و ارزیابی و اجرای فعالیت­های قرآنی و حدیثی در حوزه­های علمیه استانی در چارچوب سیاست­های کلان شورای عالی؛

 

3.     بررسی و تحلیل فرصت­ها، تهدیدها، کاستی­ها و توانمندی­های مربوط به مرکز و تهیه سند چشم­انداز مرکز؛

 

4.     سیاست­گذاری، برنامه­ریزی و مشارکت در روش بهره­مندی از وجوه مختلف هنری و ادبی قرآن و حدیث برای ترویج فرهنگ قرآن و حدیث بین حوزویان؛

 

5. طراحی دوره­های آموزشی و ترویجی تکمیلی قرآن و حدیث در زمینه روخوانی، روانخوانی، قرائت، تجوید، ترجمه مفاهیم، تدبر و حفظ قرآن و حدیث بین حوزویان؛

 

6. همکاری با مرکز تدوین متون درسی به منظور تهیه متون آموزشی قرآن و حدیث؛

 

7. همکاری با سایر مراکز قرآنی و حدیثی در تدوین منابع چند رسانه­ای و دیگر فعالیت­های قرآنی در چارچوب وظایف مصوب؛

 

8. اطلاع­رسانی از یافته­های جدید قرآنی و حدیثی؛

 

9. برنامه­ریزی جهت برپایی: محافل، نشست­ها، مسابقات و همایش­های قرآنی و حدیثی؛

 

10. برنامه­ریزی جهت برپایی نمایشگاه­های قرآنی و حدیثی؛

 

11. تهیه، تدوین و بررسی قوانین، مقررات، آیین­نامه­ها و دستورالعمل­های فعالیت­های قرآنی و حدیثی و ارائه پیشنهادهای اصلاحی و تکمیلی؛

 

12. حمایت و پشتیبانی مادی و معنوی از گروه­های هدف؛

 

13. برنامه­ریزی جهت تأسیس، توسعه و تجهیز دفاتر قرآن و عترت در مراکز مدیریت حوزه­های علمیه استان­ها؛

 

14. برنامه­ریزی جهت تأسیس، توسعه و تجهیز واحدهای قرآن و عترت در مدارس علمیه و مراکز حوزوی؛

 

15. برنامه­ریزی به منظور ارتقای سطح کمّی و کیفی برنامه­های آموزشی و ترویجی قرآن و عترت در میان حوزویان؛

 

16. برنامه­ریزی برای تربیت نیروی انسانی کارآمد به منظور تحقق اهداف آموزشی، ترویجی و توسعه­ای مرکز؛

 

17. اطلاع­رسانی در زمینه فعالیت­ها، آثار و محصولات امور قرآن و عترت در سطح حوزه­های علمیه؛

 

18. ایجاد فضای مناسب و سالم رقابتی به منظور برگزاری مسابقات؛

 

19. ارج نهادن به تلاش­های فعالان در عرصه توسعه و ترویج فعالیت­های قرآن و عترت حوزه­های علمیه؛

 

20. ارزیابی و نظارت مستمر بر مراکز وابسته و تمامی فعالیت­های تحت پوشش؛

 

21. بازنگری، اصلاح و تکمیل مستمر برنامه­های آموزشی، ترویجی و توسعه­ای مرکز؛

 

22. تهیه و تنظیم بودجه سالانه و پیشنهاد به معاونت تهذیب؛

 

23. تهیه و تنظیم گزارش عملکرد به صورت دوره­ای و موردی و ارائه به معاونت تهذیب؛

 

24. انجام سایر وظایف محوله از سوی معاونت تهذیب.