دانستني‌هاي قرآني

                            

سوال 1: سوره های سجده دار یا عزائم به چه سوره هایی گفته می شود و چند تا هستند؟

جواب: سوره هایی که در آن ها آیه‌ای وجود داشته باشد که اشاره و یا فرمان به سجده کردن در پیشگاه خدا را داده باشد سوره‌های سجده دار می‌گویند که در 13 سوره از قرآن کریم 14 آیه سجده دار وجو دارد که عبارتند از: اعراف، رعد، نحل، اسراء، مریم، حج(دو مورد)، فرقان، نمل، سجده، فصلت، نجم، انشقاق، علق. (اما سجده‌ای که در سوره (ص) وجود دارد سجده‌ی شکر است) اما در 4 سوره از این 14 سوره فرمان سجده، شدید و صریح است،که هر کس این آیات را بخواند و یا بشنود، سجده بر او واجب می شود. به این سوره‌ها سوره‌های عزائم می‌گویند. ولی در ده سوره‌ی دیگر، سجده کردن مستجب است و واجب نیست. این سوره‌های چهارگانه که دارای سجده واجب می باشند عبارتند از:

1-  سوره سجده (سوره 32) آیه 15

2-  سوره فصلت (سوره 41) آیه 37

3- سوره نجم ( سوره 53) آیه 62

4- سوره علق ( سوره 96) آیه 19

احکام سوره های عزائم

1- خواندن این سوره ها برای زنان حائض و نفساء حرام است.

2- خواندن این 4 سوره در نماز باعث بطلان نماز می شود.

3- هر کس این آیات را بخواند و یا بشنود باید فورا سجده نماید.

 

سوال 2: اولین و آخرین سوره ی نازله کدام است؟

جواب: مشهور این است که اولین سوره نازله پنج آیه اول سوره «علق» می باشد که نودو ششمین سوره قرآن است و آخرین سوره نازله سوره «نصر» است.

یادسپاری: اولین سوره نازل در مدینه بعد از هجرت رسول خدا (ص) سوره «بقره» و آخرین سوره نازله در مکه مکرمه قبل از هجرت پیامبر اکرم (ص) سوره مطففین است.

تعداد

عنوان تقسیمات

ردیف

114

تعداد سوره ها

1

86

تعداد سوره های مکی

2

28

تعداد سوره های مدنی

3

30

تعداد جزء

4

120

تعداد حزب

5

14

تعداد آیات سجده دار

6

4

آیات سجده های واجب(عزائم)

7

6236 (مشهور)

تعداد آیات

8

77807

تعداد کلمه های قرآن

9

330749 یا 340740

تعداد حروف قرآن

10

1015030

تعداد نقطه‌های قرآن

11

4475

تعداد آیات مکی

12

1761

تعداد آیات مدنی

13

 

 

سوال 3: قرآن دارای چند سوره و چند جزء و چند حزب می باشد؟

جواب: قرآن داری 114 سوره و 30 جزء و 120 حزب می‌باشد.

 

سوال 4: سوره‌ای که سفارش شده زن‌ها بیشتر بخوانند کدام است؟

جواب: سوره نور.

 

سوال 5: دو آیه‌ای که تمام حروف الفبا در آن‌ها به کار رفته است کدام‌اند؟

جواب: دو آیه در قرآن است که تمامی حروف الفبا در آن‌ها به کار رفته است. این دو آیه عبارت اند از: آیه 154 سوره آل عمران و دیگری آیه 29 سوره مبارکه فتح است.

ثُمَّ أَنزَلَ عَلَيْكُم مِّن بَعْدِ الْغَمِّ أَمَنَةً نُّعَاسًا يَغْشَى طَآئِفَةً مِّنكُمْ وَطَآئِفَةٌ قَدْ أَهَمَّتْهُمْ أَنفُسُهُمْ يَظُنُّونَ بِاللّهِ غَيْرَ الْحَقِّ ظَنَّ الْجَاهِلِيَّةِ يَقُولُونَ هَل لَّنَا مِنَ الأَمْرِ مِن شَيْءٍ قُلْ إِنَّ الأَمْرَ كُلَّهُ لِلَّهِ يُخْفُونَ فِي أَنفُسِهِم مَّا لاَ يُبْدُونَ لَكَ يَقُولُونَ لَوْ كَانَ لَنَا مِنَ الأَمْرِ شَيْءٌ مَّا قُتِلْنَا هَاهُنَا قُل لَّوْ كُنتُمْ فِي بُيُوتِكُمْ لَبَرَزَ الَّذِينَ كُتِبَ عَلَيْهِمُ الْقَتْلُ إِلَى مَضَاجِعِهِمْ وَلِيَبْتَلِيَ اللّهُ مَا فِي صُدُورِكُمْ وَلِيُمَحَّصَ مَا فِي قُلُوبِكُمْ وَاللّهُ عَلِيمٌ بِذَاتِ الصُّدُورِ (154)

 

سوال 6: آیه چشم زخم  کدام است؟

جواب: آیه 51 و52 سوره مبارکه قلم:

وَإِن يَكَادُ الَّذِينَ كَفَرُوا لَيُزْلِقُونَكَ بِأَبْصَارِهِمْ لَمَّا سَمِعُوا الذِّكْرَ وَيَقُولُونَ إِنَّهُ لَمَجْنُونٌ (51) وَمَا هُوَ إِلَّا ذِكْرٌ لِّلْعَالَمِينَ (52)

« و بسیار نزدیک بود که کافران چون قرآن را شنیدند، تو را با دیدگانشان آسیب برسانند{چشم زخم برسانند} و گفتند او دیوانه است و حال آن که آن جز پندی برای جهانیان نیست.»

مفسران در شرح این آیه گفته اند: عده‌ای از کافران، چشم زنان حرفه‌ای و قهار و شور چشم و گزند رسان طایفه بنی اسد را که به چشم زنی و آسیب رساندن با چشم به انسان و حیوان معروف بودند، آوردند که حضرت رسول خدا (ص) را چشم بزنند و از پای در آورند، ولی حفظ الهی او را در امان داشت و این آیه در اشاره به آن نازل شد و حسن بصری و دیگران گفته‌اند که خواندن و به همراه داشتن این آیه در دفع چشم زخم موثر است. همین است که این آیه حرز و تعزیر به صورت گردنبند هم ساخته می‌شود و به گردن اطفال می‌اندازند.

 

سوال 7: آیه مباهله کدام است و در چه سوره ای قرار دارد؟

جواب: سوره آل عمران, آیه 61:

فَمَنْ حَآجَّكَ فِيهِ مِن بَعْدِ مَا جَاءكَ مِنَ الْعِلْمِ فَقُلْ تَعَالَوْاْ نَدْعُ أَبْنَاءنَا وَأَبْنَاءكُمْ وَنِسَاءنَا وَنِسَاءكُمْ وَأَنفُسَنَا وأَنفُسَكُمْ ثُمَّ نَبْتَهِلْ فَنَجْعَل لَّعْنَةُ اللّهِ عَلَى الْكَاذِبِينَ (61)

«هرگاه بعد از علم و دانشی که (درباره مسیح) به تو رسیده باز کسانی با تو به محاجه و ستیز برمی‌خیزند، به آن‌ها بگو: بیایید ما فرزندان خود را دعوت می‌کنیم, شما هم فرزندان خود را؛ ما زنان خویش را دعوت نماییم، شما هم زنان خو را؛ ما از نفوس خود دعوت کنیم، شما هم نفوس خود؛ آن گاه مباهله کنیم؛ و لعنت خدا را بر دروغ گویان قرار دهیم.»

 

سوال 8: امیدبخش‌ترین آیه در قرآن کدام است؟

جواب: آیه 114 سوره هود:

روزی امیرالمومنین(ع) به جمعیتی که نزد او گرد آمده بودند فرمود: از نظر شما کدام آیه از قرآن امید بخش‌تر است؟ آنان پاسخ‌هایی به شرح زیر دادند:

1-  سوره نساء (4)، آیه 116:

إِنَّ اللّهَ لاَ يَغْفِرُ أَن يُشْرَكَ بِهِ وَيَغْفِرُ مَا دُونَ ذَلِكَ لِمَن يَشَاء وَمَن يُشْرِكْ بِاللّهِ فَقَدْ ضَلَّ ضَلاَلاً بَعِيدًا (116)

2-  سوره نساء (4)، آیه 110:

وَمَن يَعْمَلْ سُوءًا أَوْ يَظْلِمْ نَفْسَهُ ثُمَّ يَسْتَغْفِرِ اللّهَ يَجِدِ اللّهَ غَفُورًا رَّحِيمًا (110)

3-  سوره زمر (39)، آیه 53:

قُلْ يَا عِبَادِيَ الَّذِينَ أَسْرَفُوا عَلَى أَنفُسِهِمْ لَا تَقْنَطُوا مِن رَّحْمَةِ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ يَغْفِرُ الذُّنُوبَ جَمِيعًا إِنَّهُ هُوَ الْغَفُورُ الرَّحِيمُ (53)

4-  سوره آل عمران (3)، آیه 135:

وَالَّذِينَ إِذَا فَعَلُواْ فَاحِشَةً أَوْ ظَلَمُواْ أَنْفُسَهُمْ ذَكَرُواْ اللّهَ فَاسْتَغْفَرُواْ لِذُنُوبِهِمْ وَمَن يَغْفِرُ الذُّنُوبَ إِلاَّ اللّهُ وَلَمْ يُصِرُّواْ عَلَى مَا فَعَلُواْ وَهُمْ يَعْلَمُونَ (135)

امام علی (ع) فرمود: همه آیاتی که تلاوت کردید امیدبخش است، ولی امیدبخش ترین آیه، آیه‌ی دیگری است. آن گاه آن حضرت فرمود: از پیامبر اکرم (ص) شنیدم که می‌فرمود: امیدبخش‌ترین آیه قرآن آیه 114 سوره هود است.

وَأَقِمِ الصَّلاَةَ طَرَفَيِ النَّهَارِ وَزُلَفًا مِّنَ اللَّيْلِ إِنَّ الْحَسَنَاتِ يُذْهِبْنَ السَّـيِّئَاتِ ذَلِكَ ذِكْرَى لِلذَّاكِرِينَ (114)

 

سوال 9: آیه وضو و آیه تیمم کدام آیه در قرآن است؟

جواب: آیه 6 سوره مائده:

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ إِذَا قُمْتُمْ إِلَى الصَّلاةِ فاغْسِلُواْ وُجُوهَكُمْ وَأَيْدِيَكُمْ إِلَى الْمَرَافِقِ وَامْسَحُواْ بِرُؤُوسِكُمْ وَأَرْجُلَكُمْ إِلَى الْكَعْبَينِ وَإِن كُنتُمْ جُنُبًا فَاطَّهَّرُواْ وَإِن كُنتُم مَّرْضَى أَوْ عَلَى سَفَرٍ أَوْ جَاء أَحَدٌ مَّنكُم مِّنَ الْغَائِطِ أَوْ لاَمَسْتُمُ النِّسَاء فَلَمْ تَجِدُواْ مَاء فَتَيَمَّمُواْ صَعِيدًا طَيِّبًا فَامْسَحُواْ بِوُجُوهِكُمْ وَأَيْدِيكُم مِّنْهُ مَا يُرِيدُ اللّهُ لِيَجْعَلَ عَلَيْكُم مِّنْ حَرَجٍ وَلَـكِن يُرِيدُ لِيُطَهَّرَكُمْ وَلِيُتِمَّ نِعْمَتَهُ عَلَيْكُمْ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ (6)

«ای کسانی که ایمان آورده‌اید! هنگامی که به نماز می ایستید، صورت ها و دست ها تا آرنج بشویید! و سر و پاها را تا مفصل{= برآمدگی پشت پا} مسح کنید! و اگر جنب باشید، خود را بشویید (و غسل کنید)! و اگر بیمار یا مسافرت باشید، یا یکی از شما محل پستی آمده {= قضای حاجت کرده}، یا با زنان تماس کرفته( و آمیزش جنسی کرده اید)، و آب(برای غسل و وضو) نیابید, با خاک پاکی تیمم کنید! و از آن، بر صورت {= پیشانی} و دست‌ها بکشید! خداوند نمی خواهد مشکلی برای شما ایجاد کند؛ بلکه می خواهد شما را پاک سازد و نعمتش را بر شما تمام نماید؛ شاید شکر او را به جا آورید!»

 

سوال 10: در کدام آیه قرآن پنج نوع عذاب الهی ذکر شده است؟

جواب: آیه 133 سوره اعراف:

فَأَرْسَلْنَا عَلَيْهِمُ الطُّوفَانَ وَالْجَرَادَ وَالْقُمَّلَ وَالضَّفَادِعَ وَالدَّمَ آيَاتٍ مُّفَصَّلاَتٍ فَاسْتَكْبَرُواْ وَكَانُواْ قَوْمًا مُّجْرِمِينَ (133)

« پس طوفان و ملخ و آفت گیاهی و قورباغه ها و خون که نشانه هایی از هم جدا بودند بر آن ها (فرعونیان) فرستادیم (ولی باز بیدار نشدند) و تکبر ورزیدند, و جمعیت گنهکاری بودند.»

 

سوال 11: آیه معروف « امن یجیب المضطر اذا دعاه...» در کدام سوره قرار دارد؟

جواب: سوره نمل، آیه 62:

أَمَّن يُجِيبُ الْمُضْطَرَّ إِذَا دَعَاهُ وَيَكْشِفُ السُّوءَ وَيَجْعَلُكُمْ خُلَفَاء الْأَرْضِ أَإِلَهٌ مَّعَ اللَّهِ قَلِيلًا مَّا تَذَكَّرُونَ (62)

« کسی که دعای مضطر را اجابت می کند و گرفتاری را برطرف می سازد.»

 

سوال 12: آیه «حجاب» کدام است و در کدام سوره قرار دارد؟

جواب: سوره نور،  آیه 31:

وَقُل لِّلْمُؤْمِنَاتِ يَغْضُضْنَ مِنْ أَبْصَارِهِنَّ وَيَحْفَظْنَ فُرُوجَهُنَّ وَلَا يُبْدِينَ زِينَتَهُنَّ إِلَّا مَا ظَهَرَ مِنْهَا وَلْيَضْرِبْنَ بِخُمُرِهِنَّ عَلَى جُيُوبِهِنَّ وَلَا يُبْدِينَ زِينَتَهُنَّ إِلَّا لِبُعُولَتِهِنَّ أَوْ آبَائِهِنَّ أَوْ آبَاء بُعُولَتِهِنَّ أَوْ أَبْنَائِهِنَّ أَوْ أَبْنَاء بُعُولَتِهِنَّ أَوْ إِخْوَانِهِنَّ أَوْ بَنِي إِخْوَانِهِنَّ أَوْ بَنِي أَخَوَاتِهِنَّ أَوْ نِسَائِهِنَّ أَوْ مَا مَلَكَتْ أَيْمَانُهُنَّ أَوِ التَّابِعِينَ غَيْرِ أُوْلِي الْإِرْبَةِ مِنَ الرِّجَالِ أَوِ الطِّفْلِ الَّذِينَ لَمْ يَظْهَرُوا عَلَى عَوْرَاتِ النِّسَاء وَلَا يَضْرِبْنَ بِأَرْجُلِهِنَّ لِيُعْلَمَ مَا يُخْفِينَ مِن زِينَتِهِنَّ وَتُوبُوا إِلَى اللَّهِ جَمِيعًا أَيُّهَا الْمُؤْمِنُونَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ (31)

« به زنان با ایمان بگو چشم‌های خود را (از نگاه های هوس آلود) فروگیرند، و دامان خویش را حفظ کنند زینت خود را (جز آن مقدار که نمایان است) آشکار ننمایند، و (اطراف) روسری های خود را بر سینه‌های خود افکنند و زینت خود را آشکار نسازند مگر برای شوهرانشان، یا پدرانشان، یا پدر شوهرشان، یا پسرانشان، یا پسران شوهرشان، یا برادرانشان، یا پسران برادرشان، یا پسران خواهرشان، یا زنان هم کیششان، یا بردگانشان( کنیزانشان)، یا خدمتکاران مرد که تمایلی به زن ندارند، یا کودکانی که از امور جنسی مربوط به زنان آگاه نیستند، و هنگام راه رفتن پاهای خود را به زمین نزنند تا زینت پنهانشان دانشته شود و همگی به سوی خدا بازگردید ای مومنان تا رستگار شوید.»

 

سوال13: آیه «قصاص» کدام است و در کدام سوره قرار دارد؟

جواب: سوره بقره, آیه 178:

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ كُتِبَ عَلَيْكُمُ الْقِصَاصُ فِي الْقَتْلَى الْحُرُّ بِالْحُرِّ وَالْعَبْدُ بِالْعَبْدِ وَالأُنثَى بِالأُنثَى فَمَنْ عُفِيَ لَهُ مِنْ أَخِيهِ شَيْءٌ فَاتِّبَاعٌ بِالْمَعْرُوفِ وَأَدَاء إِلَيْهِ بِإِحْسَانٍ ذَلِكَ تَخْفِيفٌ مِّن رَّبِّكُمْ وَرَحْمَةٌ فَمَنِ اعْتَدَى بَعْدَ ذَلِكَ فَلَهُ عَذَابٌ أَلِيمٌ (178)

« ای افرادی که ایمان آورده اید! حکم قصاص در مورد کشتگان بر شما نوشته شده است: آزاد در برابر آزاد، و برده در برابر برده، و زن دربرابر زن، پس اگر کسی از سوی برادر(دینی) خود چیزی به او بخشیده شود ( و حکم قصاص او تبدیل به خون بها گردد) باید از راه پسندیده پیروی کند (و صاحب خون، حال پرداخت کننده دیه را در نظر بگیرد) و او (قاتل) نیز، به نیکی دیه را بپردازد، این تخفیف و رحمتی است از ناحیه پروردگار شما و کسی که بعد از آن، تجاوز کند، عذاب دردناکی خواهد داشت.»

 

سوال 14: آیه «ولایت» کدام است و در کدام سوره قرار گرفته است؟

جواب: سوره مائده، آیه 55:

إِنَّمَا وَلِيُّكُمُ اللّهُ وَرَسُولُهُ وَالَّذِينَ آمَنُواْ الَّذِينَ يُقِيمُونَ الصَّلاَةَ وَيُؤْتُونَ الزَّكَاةَ وَهُمْ رَاكِعُونَ (55)

« سرپرست و ولی شما تنها خدا است و پیامبر او و آن‌هایی که ایمان آورده اند همان‌ها که نماز را به پا می دارند، و در حال رکوع‌، زکات می‌دهند.»[1]


 

 


1- برگرفته از کتاب دانستنی‌های قرآنی تدوین احمد تقدسی‌نیا - انتشارات مبین اندیشه